Genel Ötegezegenler Uzay Uzayın Keşfi Yıldızlararası

55 Cancri e; Sıcak Elmas Kristallerinden Oluşmuş Gezegen

Sosyal Medya Hesabında Paylaş

55 Cancri e veya diğer adıyla Süper Dünya. Bazıları Elmas Gezegen demektedir. 55 Cancri e, 30 Ağustos 2004 tarihinde keşfedilmiştir. 11 Ekim 2012 tarihinde 55 Cancri e’nin bir karbon gezegen olabileceği açıklanmıştı.

Yale Üniversitesi’nde öğretim görevlisi olan, araştırmacının yöneticilerinden Nikku Madhusudhan, vardıkları sonucu heyecanla aktardı:

“Bilim kurgu, elmasla kaplı bir gezegenin yıllardır hayalini kuruyordu. Bunun gerçekten evrende var olabileceğinin kanıtını bulmamız harika… İlk kez böyle egzotik bir gezegen keşfediyoruz. Kömürden doğduğunu düşündüğümüz bu gök cisminin keşfi, gezegenlerin kimyasal yapısı hakkında bildiklerimizi gerçekten radikal bir biçimde değiştirir.”

Princeton Üniversitesi’nde astronom olarak görev yapan David Spergel ise ‘elmas-gezegen’in bulunması, yepyeni bir gezegen sınıfının keşfedilmesi anlamına geliyor.

55 Cancri e bizim için milat oldu. Böylece ilk kez kimyasal yapısı Dünya’dan tümüyle farklı olan bir kayalık gezegen gördük. Eskiden Güneş gibi sarı cüce yıldızların çevresindeki bütün kayalık gezegenlerin Dünya’ya benzediğini düşünüyorduk. Oysa bunların büyük kısmı elmas dünyalar

Bizim Güneş sistemimizde oksijen ve silikat yoğunlukta, yeni bulunan gezegen sistemindeyse yaygın olan madde kömür. Dünya’dan 40 ışık yılı uzakta olan gezegen, dünya’nın yaklaşık 2 katı büyüklüğündedir.

Gezegenin en önemli özelliği elmastan oluşmasıdır. Ayrıca bilim adamlarının açıklamalarına göre, “daha önce de elmas gezegenler bulunduğunu ancak bunun diğerlerinden farklı olarak güneşe benzer bir yıldızı olduğunu” belirtiyor. Ayrıca gezegen çok hızlı hareket ediyor; 1 yıl sadece 18 saat sürüyor. Elde edilen son verilerin ışığında, karbon zengini gezegenlerin, iç ve dış yapıları bakımından dünyadan farklı olduklarının netleştiği de belirtiliyor. Bilim adamlarının açıklaması;

Baktığınızda kayalıklarla kaplı bir yüzey görüyorsunuz. Ancak kimyasal yapısı farklı. Su ve granit yerine elmasla kaplı.” Bunun yanı sıra, yüzey sıcaklığının tam 1600 derece olduğu kaydediliyor

Bir nötron yıldızının (titreşen yıldız) yörüngesinde bulunan gezegenin çok büyük bir basınç altında olduğu belirtildi. Bu basıncın, gezegenin yapısında karbonu kristalleştirerek elmas haline dönüştürdüğü anlaşıldı. Elmas gezegenin yörüngesinde bulunduğu nötron yıldızın ise bir süpernova patlamasının kalıntısı olduğu ifade ediliyor. Elmas gezegeni içeren yıldız sistemi, Dünya’dan yaklaşık 4 bin ışık yılı uzaklıkta, Serpens (yılan) takımyıldızında bulunuyor.

Avustralya, Almanya, İtalya, İngiltere ve ABD’li gökbilimciler, nötron yıldızının titreşimlerinin sistematik olarak yayılmasından yola çıkarak, yıldızın yörüngesinde bir gezegen olabileceğini düşündü ve elmas gezegen bu yolla keşfedildi. Titreşimleri inceleyen gök bilimciler, yıldızın 600 bin kilometre uzaklığında elmas gezegeni keşfetti.

Uzmanlar, büyük bölümü elmastan oluştuğu düşünülen gezegenin etrafında döndüğü titreşen yıldızın da dikkat çekici bir keşif olduğunu belirtiyor. Zira 20 kilometre çapındaki J1719-1438 adı verilen yıldız dakikada 10 binden fazla dönüş gerçekleştiriyor.

Benzer bir yıldız sistemi, en son 1992’de keşfedilmişti. Elmas gezegeninin genişliğinin 60 bin kilometreden fazla olmadığı, ancak Jüpiter kadar büyük bir yoğunluğa sahip olduğu belirtildi. Gök bilimciler, elmas gezegenin genişliğinin daha az olması halinde nötron yıldızının çekimi yüzünden parçalanmasının kaçınılmaz olduğunu ifade etti. İngiltere’nin Manchester Üniversitesi’nde akademisyen olan Benjamin Stappers, Astronomy Now dergisine yaptığı açıklamada,

“Hiç şüphe yok ki nötron yıldız süpernova sonucunda bu hale geldi. Şu ana kadar bu şekilde oluştuğunu tespit ettiğimiz tek yıldız sistemi” dedi. Stapper,

“Tahminimiz, elmas gezegenin bulunduğu yıldız sisteminin artık düzene girdiği ve bu şekilde ömrünü devam ettireceği” ifadesini kullandı.

 

Bilim insanları karbon gezegenlerin evrende ne kadar yaygın olduğunu görmek amacıyla öte gezegenlerin kimyasal bileşimini gösteren bir matematik modeli geliştirdiler ve işte bu model, karbon dünyaların sanılandan çok daha yaygın olduğunu gösterdi:

1) Yüzde 0,8’den daha yüksek oranda karbon içeren elmas gezegenler güneşe tahmin edilenden daha yakın oluşabiliyor.

2) Yüzde 0,65 oranında karbon içeren elmas gezegenler de güneşe sanılandan daha uzakta ortaya çıkabiliyor. Bu da Samanyolu’ndaki karbon dünya sayısını 2 katına çıkarıyor.

Son araştırmalar 55 Cancri yıldızının sandığımızdan daha az karbon içerdiğini gösterdi. Bir sistemdeki yıldızlarla gezegenler aynı gaz ve toz bulutundan oluştuğu için bu durum, 55 Cancri e gezegenin de tahminlerden daha az elmas içerdiğine işaret ediyor. Ancak, gezegenin daha az karbon içermesi bol miktarda su içererek denizlerle kaplı olmasına izin vermiyor.

Arizona Üniversitesi’nden Johanna Teske konuyu şöyle açıklıyor:

“Elmas gezegenler Güneş’ten iki kat fazla karbon ve oksijen içeren yıldızların etrafında oluşuyor. Ancak, bunlar aynı zamanda kurak dünyalar. Bu gezegenlerde oksijen atomları hidrojenden önce karbon atomlarıyla birleşiyor. Bu yüzden su molekülleri (H2O) oluşmuyor. Oysa hayatın varlığı için su şart.”

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.