Genel

Dünyanın En Issız Bölgesi, Nemo Noktası

Dünyaca ünlü bilimkurgu yazarı Jules Verne’ün “Denizler Altında 20.000 Fersah” isimli kitabında bu şekilde geçtiği için Nemo Noktası olarak da bilinen, Dünya üzerinde su-üstü karalara en uzak noktadır.

Bu nokta, daha bilimsel adıyla “erişilemezlik kutup noktası” olarak bilinir. Aşağıdaki interaktif Google haritasından görülebilir ve üzerinde oynamalar yapılabilir:

Nemo Noktası, Pasifik Okyanusu’nda, 48°52.6′ Güney ve 123°23.6′ Batı koordinatlarında yer alır. 3 ayrı yöne doğru bulunan, en yakınındaki su-üstü kara parçalarının 3’ünden de 2688 kilometre uzakta yer alır. Bu 3 nokta şöyledir:

Kuzey yönünde bulunan ve üzerinde insan yaşamayan Pitcairn Adaları dahilindeki Ducie Atolü, Kuzeydoğu yönünde bulunan, Şili açıklarındaki Easter Adası civarındaki Motu Nui adacığı, Güney yönünde bulunan, Antarktika kıyıları açıklarındaki Maher Adası. Bu noktanın tespiti hiç de kolay olmamıştır. Çünkü eski zamanlarda uydular, GPS, vb. teknolojiler bulunmadığı için “okyanusta hiçliğin ortası” olarak tanımlanabilecek bir yerin nasıl tespit edilebileceği hayal dahi edilemiyordu. Hele ki o zamanlarda kolay kolay tespit edilemeyen ufacık adacık ve kayacıkların varlığı düşünülecek olursa… Ancak bilim ve teknoloji sayesinde bu değişti.

Nemo Noktasının Keşfi

1992 yılında, Hırvat-Kanadalı bir araştırma mühendisi olan Hrvoje Lukatela, “Hipparchus” adını verdiği jeo-uzaysal bir program kullanarak Nemo Noktası’nı tespit etti. Bunu yaparken Dünya’nın yüzeyinin 3 boyutlu olduğunu göz önüne alarak, söz konusu okyanus noktasının etrafındaki 3 ayrı kıyıdan eşit uzaklıkta olması gerektiğini varsaydı. Böylece yazılım, Dünya’daki farklı noktaları inceleyerek Nemo Noktası’nı tespit etti.

Nemo sözcüğü, Latincede “hiç kimse” anlamına gelmektedir. Dolayısıyla isim son derece iyi seçilmiştir; zira muhtemelen Nemo Noktası’ndan bugüne kadar hiçbir insan geçmemiştir. Bu, en azından çok olasıdır…

Dünya üzerindeki kara parçalarına aşırı derecede uzak olan Nemo Noktası’nın, kendisine dikey olarak yalnızca 416 km uzaklıkta bulunan Uluslararası Uzay İstasyonu’ndaki insanlara, dünya üzerindeki insanlardan çok daha yakın olduğu belirtilmektedir.

Ölü Bölge

Nemo Noktası’nın deniz canlıları açısından da fakir bir bölge, hatta en fakir bölge olduğu söylenmektedir. Bunun birinci nedeni Nemo Noktası’nın Güney Amerika kıtası ile Avustralya kıtası arasında bulunan Güney Pasifik Girdabı (South Pacific Gyre) içerisinde bulunmasıdır. Soğuk ve sıcak okyanus akıntılarının dairesel bir biçimde dönmesiyle oluşan bu dev girdap Nemo Noktası’na besin açısından zengin suların girmesini engellemektedir. İkinci bir neden ise Nemo Noktası’nın kara parçalarına çok uzakta bulunmasıdır. Bu nedenle söz konusu nokta, karadan gelebilecek ve deniz canlılarına besin oluşturabilecek organik maddeler açısından da fakir kalmıştır.

Buna rağmen Nemo Noktası’nda mikroplastikler[3] bulunmaktadır. Verilere göre bu noktada metreküp başına 26 mikroplastik parçacığı bulunmuştur. Her ne kadar Güney Çin Denizi ile kıyaslandığında (metreküp başına 357 mikroplastik parçacığı) bu rakam az gibi görünse de içerisinde canlı yaşamının neredeyse olmadığı ve kara parçalarına bu derece uzakta bulunan bir noktayı insanların kirletebilmeyi başarmış olması aslında korkutucudur.

Söz konusu nokta, Gorillaz adı verilen Britanyalı grubun 2010 yılında çıkan Plastic Beach adlı albümünde de yer almıştır. Elbette bir kurgu olan hikâyeye göre grup, eski yuvaları olan Kong Stüdyoları’nı 2008 yılında terk etmek zorunda kalınca Nemo Noktası üzerinde bulunan Plastik Plajı (Plastic Beach) adlı adaya yerleşirler. Bu ada, grubun “On Melancholy Hill” adlı şarkısının resmî klibinin sonunda görülmektedir.

Bilimsel Uzay Çöplüğü

Uluslararası Uzay İstasyonu’nda yaşayan astronotlar aslında zaman zaman Nemo Noktası’na, Dünya üzerinde yaşayan milyarlarca insandan daha yakın oluyorlar. Bunun nedeni istasyonun Dünya’dan yaklaşık 360 kilometre uzaklıktaki yörüngeye sabitlenmesi. ISS bu nokta üzerinden geçerken, bölgeye en yakın olan adadan (2250 km) daha yakın oluyor.

Popular Science dergisine göre, 1971 ile 2016 arasında dünyanın dört bir yanındaki uzay ajansları, bölgeye en az 260 uzay aracı düşürdü. Ayrıca bu uydulardan 161’i sadece 2015 ve 2016 yılları arasında düşürüldü. Bu mezarlıkta Sovyet döneminden kalma MIR uzay istasyonu, 140’tan fazla Rus uzay ikmal aracı, Avrupa Uzay Ajansı ESA’nın kargo roketleri ve hatta bir SpaceX roketi bile var.

Tiangong-1 gibi büyük bir nesnenin 1600 kilometre çapındaki bir alana parçalar halinde düşmesi bekleniyor. Diğer yandan Nemo Noktası’nın toplam alanı 17 milyon kilometre kare. 1600 kilometrelik çapa sahip bölge de yaklaşık olarak 2 milyon kilometre karelik bir alan demek. Tabi Nemo Noktası’na düşürülebilirse panik yapmaya gerek yok.

Uzmanlar, artık atıl durumda olan uzay araçlarını düşürmek yerine yörüngede terk etmenin daha tehlikeli olacağını söylüyorlar. Şu an da dünyanın farklı yörüngelerinde faaliyet gösteren yaklaşık 4000 uydu bulunuyor. Bunun yanı sıra Elon Musk’ın kurucusu olduğu SpaceX, gezegen etrafını saracak ve sadece internet erişimi için kullanılacak 4.425 adet uydu fırlatmayı planlıyor.

Alınan önlemler ne olursa olsun dünya yörüngeleri kalabalıklaşıyor. Başka kaynaklara göre, gezegen etrafında tüm bu uydulara ek olarak yaklaşık 12.000 adet roket parçası bulunuyor. Bu rakam ilerleyen yıllarda büyük bir risk ve uzay çöpçülüğü denilen iş alanlarının doğmasına neden olabilir.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

error: İçerik korunuyor !!