Genel

Modern Oşinografinin Başlangıcı; Challenger Seferi

Sosyal Medya Hesabında Paylaş

HMS Challenger , 13 Şubat 1858’de Woolwich Tersanesinde başlatılan, buhar destekli bir Kraliyet Donanması İnci sınıfındaki corvette idi . 1866-1870 yılları arasında Avustralya İstasyonu’nun amiral gemisiydi .

Büyük Britanya Imparatorlugunun güçlü donanmasının bir parçası olarak Kuzey Amerika ve Batı Hint Adalarına karşı yapılan operasyonlarda  ve 1862 yılında Meksikanın işgali ve Britanya topraklarına dahil edilmesinde görev yaptı. 1866’da ve 1868’de Avustralya İstasyonu’nun amiral gemisi olarak atandı , bir misyonerin ve bazı cemaat üyelerinin öldürülmesinin intikamını almak için bazı Fiji yerlilerine karşı cezalandırıcı bir operasyon üstlendi . 1870 sonlarında Avustralya İstasyonundan ayrıldı. 

Bilim Seferine Atanması

İlk küresel deniz araştırma seferi olan Challenger seferi için seçildi. Challenger bu göreve seçilmesinden itibaren 243 subay ve bilim insanından oluşan mürettebatıyla birlikte  ona 68.890-deniz millik (127.580 km) bir mesafe katederek çıktığı bilimsel araştırma yolculuğunu başarıyla tamamladı ve eve döndü 

Challenger seferi, 1872 yılından 1876 yılına dek süren oşinografik keşif seferi. Sefer ismini, sefer sırasında kullanılan HMS Challenger isimli gemiden almaktadır.  Keşiflere en büyük katkıyı sefer başkanı Charles Wyville Thomson ve John Murray yapmıştır.

Seferin sonuçları 1800 yılında Report of the Scientific Results of the Exploring Voyage of H.M.S. Challenger during the years 1873-76 adlı yapıtla bilim dünyasına duyurulmuştur. John Murray’nin deyişiyle

bu sefer 15. ve 16. yüzyıllarda yapılan ünlü keşiflerden sonra dünyamızı bilgilendirmek açısından en büyük ilerlemeyi sağladı”.

Charles Wyville Thomson, 1871 yılında iyi ilişkilerinin olduğu Kraliyet Bilimler Akademisi’ne bir öneri sunmuştur. Okyanuslardaki yaşamın bilimsel olarak taranmasını öneren Thomson’ın önerisi kabul edilmiş, Kraliyet Donanması’ndan maddi ve lojistik destek talep edilmiştir. Donanmanın da onay vermesiyle hazırlıklar başlamıştır. HMS Challenger isimli savaş gemisi sefer için tahsis edilmiş ve bir bilimsel araştırma üssüne çevrilmiştir. Gemideki toplar çıkarılmış yerlerine ise kimyasal ve biyolojik analizlerin yapılabilmesini sağlayacak laboratuvarlar inşa edilmiştir. Bu laboratuvarlara binlerce kavanoz ve tüp yerleştirilmiş, gemi sarsıntılarında kırılacak eşyaların muhafaza edilebilmesi için özel raflar yapılmıştır.

Donanma tarafından 21 subay ve 216 tayfanın verildiği geminin kaptanı ise George Nares olmuştu. Sefer için seçilen bilimsel kadro ise 6 kişiden oluşmaktaydı. İlk seçilen kadroda yer almayan John Murray, Thomson’ın asistanlarından biri sefere katılmaktan vazgeçince listeye dahil edilmiştir.

Sefer ve keşifler 

Gemi 21 Aralık 1872 cumartesi günü Portsmouth Limanı’ndan ayrılmış ve sefer başlamıştır. Sefer subaylarından biri olan William James Joseph Spry 1877 yılında yayımlanan kitabında gemide geçen bir günü şu şekilde açıklamıştır:

Sabah 4’te uyanırdık ve ilk olarak güverte baştan sona yıkanırdı. Sabah 6’da kakao ve bisküviden oluşan kahvaltımızı yapıp iş kıyafetlerimizi giyer ve o gün kullanacağımız aletleri hazırlardık.”

Challenger ilk olarak İngiltere’den güneye Güney Atlantik’e ve daha sonra Afrika’nın güney ucunda Ümit Burnu’na gitti. Daha sonra Antarktik Çemberi geçerek güney Hint Okyanusu’nun geniş ve çok kaba denizlerine, ardından Avustralya ve Yeni Zelanda’ya yöneldi. Bundan sonra, Challenger kuzeye Hawaii Adaları’na, sonra tekrar güneye Pasifik ve Atlantik Okyanuslarının buluştuğu Güney Amerika’nın güney ucundaki Cape Horn burnu çevresinden dolanarak güneye gitti. Atlantik’te daha fazla keşif yaptıktan sonra, Challenger Mayıs 1876’da İngiltere’ye döndü.

Challenger, yolculuğu boyunca Atlantik’i dört kez geçerek, Orta Atlantik Sırtı’nı keşfederek, Afrika, Antarktika, Yeni Zelanda, Yeni Gine, Çin, Japonya, Hawaii, Güney Denizleri ve Güney Amerika’nın ucunu ziyaret etti, sadece denizin kendisini değil, sayısız adaların faunasını, florasını ve coğrafyasını da inceledi. Challenger ekibi 362 noktada düzenli aralıklarla orta, derinlik, sıcaklık ve akım ölçümleri yaptı ve okyanus tabanından yaşam, sızma ve kaya örnekleri toplamak için özel taraklar kullandı. Bu keşif, okyanusun derinlik profilinin ilk küresel kesitini oluşturdu

Modern oşinografi, 1872-1876 yılları arasında Challenger Expedition ile başladı. Özellikle okyanus sıcaklıkları deniz suyu kimyası, akıntılar, deniz yaşamı ve deniz tabanının jeolojisi dahil olmak üzere çok çeşitli okyanus özellikleri hakkında veri toplamak için düzenlenen ilk keşif gezisiydi. Keşif için, bir İngiliz Donanması corvette (küçük bir savaş gemisi) olan HMS Challenger, kendi laboratuvarları, mikroskopları ve diğer bilimsel ekipmanlarla ilk özel oşinografik gemiye dönüştürüldü. Geziye İngiliz doğa bilimci John Murray ve İskoç doğa bilimci Charles Wyville Thompson önderlik etti.

Thompson daha önce Kuzey Atlantik ve Akdeniz’deki okyanus derinliklerinden bazı meraklı yaratıkları araştırdı ve bu keşifler İngiliz hükümetini okyanus derinliklerini keşfetmek için dünya çapında bir keşif başlatmaya ikna etti.Challenger Expedition, 1872’de Noel’den hemen önce Portsmouth, İngiltere’den ayrıldı. Geminin okyanus tabanından kaya veya çamur kapmak için birçok farklı örnekleyici ve okyanusta farklı seviyelerden hayvanları yakalamak için ağlar vardı. 

Challenger ayrıca, okyanusun derinliğini ölçmek için sondaj hatlarını indirmek ve kaldırmak için kullanılan farklı vinçler-mekanik motorlara da sahipti. Her örnekleme istasyonunda, mürettebat trolleri, ağları ve diğer örnekleyicileri yüzeyden deniz tabanına kadar farklı derinliklere indirdi ve daha sonra onları hayvan veya kaya yüklü  bir şekilde gemiye geri çekti.

HMS Challenger ekibi, sıcaklığı belirlemeye çalışırken birçok zorlukla karşılaştı. Gemide en yaygın kullanılan termometre, küçük, okunması zor ve basıncın etkilerine duyarlı olan Miller-Casella cıva termometresidir. Meydan da piezo (basınç) termometre ve bir direnç termometresini vardı. Ancak bu araçların her ikisi de oldukça yeniydi ve bilim adamları onlarla ilgili çok az deneyime sahiptiler.

Spry’ın kitabında 1100 metre derinlikteki suyun sıcaklığını dahi ölçtükleri yazmaktadır. Bu ölçümler ise sekiz saate kadar uzayabiliyordu.

Sefer boyunca yapılan keşiflerde 4.717 yeni tür keşfedilmiş, sınıflara ayrılmış, yaşadıkları derinlikler ayrıntılı olarak tespit edilmiştir. Sekiz bin metreye kadar derinliklerden su örnekleri alınmış ve su sıcaklıklarının profili çıkarılmıştır. Çok sayıda atmosferik rasat alınarak akıntılar ölçülmüş ve bunların haritaları çıkarılmıştır. Ayrıca Orta Atlantik Sırtı da yine bu sefer sırasında keşfedilmiştir.

Okyanus  ve deniz altında modern teknikler ile ilk araştırma, 1855  tarihinde okyanusların derinliğini ölçme (bathymetric) çalışmaları olarak başlamıştır. İlk olarak 1873 yılında derin deniz manganez yumruları-nodülleri, H.M.S. Challenger seferinde keşfedilmiştir. Mn nodülleri hakkında çalışmalar 20. yüzyılın ilk yarısı boyunca birçok bilimsel yolculuğa konu olmuş ve bu konuda hatırı sayılır miktarda numune alınmış, bilgi ve belge elde edilmiştir. 

Challenger seferinin en önemli sonuçlarından biri de; yeryüzünün en derin noktası olduğu düşünülen Mariana Çukuru keşfedilmesi oldu. Mariana Çukuru, 1872-1876 yılları arasında yapılan Challenger seferi ile keşfediliyor. Challenger seferinin tarihte önemli bir yeri var, çünkü modern okyanus bilimi bu sefer ile başlıyor. Bu keşif gezisi okyanusların özellikleri, okyanus suyunun kimyası, akıntılar, okyanusta yaşayan canlılar ve okyanus jeolojisi hakkında bilgi toplamak için yapılan ilk sefer. İçinde laboratuvar ve çeşitli bilimsel ekipmanlar bulunduran HMS Challenger isimli İngiliz gemisi ile 4 yıl boyunca 70.000 mil yol kateden bilim insanları ve araştırmacılar ilk okyanus derinlik haritalarını, akıntı ve sıcaklık haritalarını oluşturdular. 

713 gün boyunca 127.580 kilometrelik bir yolculuk yapan Challenger’ın yolcuğu 1876 yılında Spithead’de son bulmuştur. Toplam 243 kişiyle başlayan sefer ölü ve kaçaklar nedeniyle 144 kişiyle tamamlanmıştır.

Raporlar

Seferin ilk bilimsel raporu 1880 yılında basılmıştır. Fakat Thomson buna ek olarak ayrı bir rapor hazırlamaya başlamış, 1882’deki ölümü sonrasında Murray raporu tamamlamıştır. The Voyage fo the “Challenger” adıyla yayımlanan raporun hazırlanması 23 yıl sürmüş ve 29.500 sayfa tutmuştur.

Bunların haricinde sefere katılan görevlilerin ve diğer akademisyenlerin raporları da vardır. Günümüzde Challenger raporlarına internet üzerinden erişmek mümkündür.

Sefer Sonrası 

Temmuz 1876’da Harwich’te Sahil Güvenlik ve Kraliyet Deniz Koruma eğitim gemisi olarak görevlendirildi.

1878’de Challenger , gemiyi Kraliyet Donanması çocukları için bir eğitim gemisine dönüştürmek amacıyla Chatham Tersanesi Baş Yapımcısı tarafından elden geçirildi . Uygun bulunmuş ve 24 Mart 1878’de Wight Adası’ndan batan HMS Eurydice’in yerini alması planlanmıştır.

Bas armasi dışında hiçbir şey kalmadı. Bu Southampton Ulusal Oşinografi Merkezi’nde tutulur.

Challenger, Afrika ve Güney Amerika’ya gitmeden önce Mayıs 1873’te Halifax’ı 10 gün ziyaret etti. Ziyareti, Nova Scotian Bilim Enstitüsü tarafından kutlandı ve özellikle enstitünün sekreteri İl Jeoloğu David Honeyman’ın derin deniz hayvanlarına kısa bir ilgi uyandırdı. Yolculuktan küçük bir hayvan koleksiyonu Nova Scotia Bilim Müzesi’nde bulunur ve sonuçların bazı orijinal ciltleri Dalhousie Üniversitesi Kütüphanesi’ndedir.

Challenger keşif gezisinin Kanada bilimi üzerindeki etkisi kısa sürdü, ancak yolculuk, yüzyılın sonlarında birçok Batı Avrupa ülkesi tarafından dünya çapında keşifleri teşvik etti.

Kaynak

https://tr.m.wikipedia.org/wiki/Challenger_sefer

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.