Genel Psikoloji Zeka Kuramları

Myers-Brigs Kişilik Kuramı

Kişilik Nedir?

Kişilik bir insanı diğerlerinden ayıran, farklı ve kendine özgü kılan özelliklerin bütünü olarak yorumlanabilir. Nitekim söz konusu kişilik kavramının tanımlanması olduğunda, herkes tarafından genel geçer kabul edilen tek bir açıklama bulunmaz. Kimilerine göre kişilik, bireylerin alışkanlıklarının toplamıdır, kimilerine göre kişilerin hayatları boyunca davranma, düşünme ve hissetme biçimidir.

Kişilik oldukça kapsamlı bir kavram olarak kabul edilir, kişinin dış görünüşü de konuşması da tutumları da davranışları da kişiliğin bir parçasıdır. Kişiye özgü kalıplaşan ve yapılaşan tüm özelliklerin de dahil olduğu kişilik, aynı zamanda değişebilen ve gelişebilen bir unsurdur. İnsan yaş aldıkça, deneyim kazandıkça ve çevresine maruz kaldıkça kişiliği de aynı oranda evrilir. Kalıtım, fizyolojik etmenler, bilinçaltına dair faktörler, sosyal ve kültürel etmenlerin etkisiyle oluşan ve gelişimini sürdüren kişilik, karakterden farklıdır.

Kişilik ve Karakter Arasındaki Fark Nedir?

Kişilik genel itibariyle bireyi özel kılan davranışları içerir, ama aynı zamanda toplumsal değer yargılarından da etkilenir. Kişiliğin çevre etkisiyle oluşan kısmı karakter olarak adlandırılır. Karakter kişinin toplumda ne kadar saygı göreceğine, ne kadar sevileceğine, ne kadar övüleceğine ya da toplumdan ne kadar dışlanacağına konu olandır. Yalan söylememe, dürüst olma, büyüklere saygı duyma, sözünü tutma gibi değerler doğrudan karakterle ilgilidir. Diğer bir deyişle “karakterli olmak” ahlaklı olmak ile eş tutulur. Bu nedenledir ki karakteri sağlam olmak yani toplumsal değer yargılarına bağlı olmak ile kişilik yani bir kişiyi ayırt eden davranış ya da düşünüş şekli aynı değildir. Karakter, kişiliğin bir parçasıdır fakat tek başına kişilik kadar geniş bir anlam içermez.

Myers-Briggs Kişilik Tipleri ve Özellikleri

Ünlü psikiyatr Carl G. Jung tarafından gerçekleştirilen kişilik analizlerinden yola çıkılarak Katharina Cook Briggs ve Isabel Mayer tarafından hazırlanan Myers – Briggs Kişilik tipleri dünyada en çok kullanılan ve geçerliliği kabul edilen metodolojilerden biridir. Myers – Briggs Kişilik Tipleri insanların kişiliklerinin enerji kaynakları, bilgi toplama yöntemleri, karar alma süreçleri ve dış dünyaya yönelme yöntemleri olmak üzere dört temel süreçte ele alır. Bu dört süreç Myers Briggs Kişilik tipleri klasifikasyonunun temelidir.

Enerjilerin odaklanmasına göre Dışa dönük (E)/ İçe dönük (I)
Bilgi toplama şekillerine göre Duyusal (S) / Sezgisel (N)
Karar verme süreçlerine göre Düşünen (T) / Hisseden (F)
Dış dünyaya yönelme yöntemlerine göre Yargısal (J) / Algısal (P)

Maddeler arasında belirtilen kişilik özelliklerinden her biri farklı harflerle ifade edilir (İngilizce kelimelerin baş harfleri). Myers – Briggs kişilik tipleri bu 8 temel özelliğin kombinasyonları ile yaratılır. Konunun daha iyi anlamlandırılması açısından öncelikle 8 kişilik özelliği daha sonra ise 16 kişilik tipi hakkında detaylar vereceğiz.

Dışa Dönük (E):

Bir kişiyi tanımlamak için kullanılabilecek temel özelliklerden biri olan dışa dönüklük Myers Briggs sınıflandırmasında da belirleyici niteliklerden biridir. Sınıflandırmaya göre dışa dönük kişilerin sahip olduğu davranış modelleri şu şekilde sıralanabilir; konuşkanlık, sosyallik, dışa odaklılık, girişkenlik, sosyal enerji yüksekliği, toplumda yandaş bulduğunda harekete geçme, yüzeysel ilişkiler kurma.

İçe Dönük (I):

İhtiyaçları olan enerjiyi iç dünyalarında arayan içe dönük kişiler sessiz, temkinli ve derin ilişkiler kurma eğiliminde olurlar. Enerjisini bulundukları ortamdakilere değil kendilerine saklayan bu kişiler harekete geçmek için farklı bireylere ihtiyaç duymazlar. Kendine dönük ve koruyucu davranışlar sergilerler.

Duyusal (S):

Oldukça keskin gözlemciler olan bu kişiler oldukça meraklıdır. Dünyanın tadına varmak isterler ve geçmişlerinde de tamamen sıyrılamazlar. Güncellikten yana olan, geçmişten ders çıkarıp geleceğe yönelen, ikna gücü yüksek olan duyusal kişiler içinde bulundukları zamanı en iyi şekilde değerlendirmek isterler.

Sezgisel (N):

Olasılıkları düşünebilen, yaratıcı ve kurguya açık olan sezgisel kişiler kararlarını hislerine göre alırlar. Soyut düşünceleri seven, gelecekten ilham alan, yaptıkları ile ilham veren ancak sürekli bir beklenti içinde bulunan sezgisel kişiler içlerine doğana göre hareket etmeyi tercih ederler.

Düşünen (T)

Objektif değerlendirmelerden hareket eden, prensiplerine ve kurallara bağlı, analiz yeteneği gelişkin, ölçen, tartan, mantıklı davranan düşünen kişiler, tarafsızlıktan yanadır. Kişisel yargılardan yola çıkmazlar, onlar için standartlar ve kalıplar önemlidir.

Hissedenler (F)

İnsanlarla yakınlık kuran, geçimli, samimi, yardımsever, duyarlı ve kendi yargılarına güvenen bu özellikteki kişiler, hassas yapıları ile bilinirler.

Yargısal (J)

Dominant bir kişilik özelliğine sahip olan yargısallar; konuları tekrara bağlar, sistematiktir, kurallar koyar, geleceğini dikkatle planlar, iş planlamasına önem verir, sonuç odaklıdır ve temkinlidir. Tedbirle hareket eden yargısal kişiler aynı zamanda mükemmeliyetçi olma eğitimindedir.

Algısal (P)

Anı yaşayan, açık fikirli, telaşa yer vermeyen, oluruna bırakan ve rahat olarak tanımlayabileceğimiz algısal kişiler, yeni fikirler bulan ve alternatif arayışında olan kişiler olarak betimlenebilir.

Kişilik özelliklerini saydıktan sonra bu kişilik özelliklerinin farklı kombinasyonları sonucu ortaya çıkan 16 kişilik tipi ile ilgili de kısaca bilgi aktarmak istiyoruz.

A. Analizciler Grubu

INTJ (Mimar Kişilik Tipi): Toplumda çok az kişi INTJ kişilik tipine sahiptir. Yaklaşık %2 oranında görülen bu kişilik tipi erkeklerde daha sık rastlanır. Hem hayalperest hem de kararlı olabilen, hem meraklı hem de enerjilerini verimli kullanan bu grup bilgiye aç olarak nitelendirilebilirler. Bildiklerini paylaşırlar ve bildikleri konularda tozu dumana katarlar.

INTP (Mantıkçı Kişilik Tipi): Nüfusun yaklaşık %3’ünü oluşturan INTP kişilik tipi için sıradanlık başlarına gelebilecek en kötü şeylerden biridir. Yaratıcı olurlar, olayları farklı perspektiflerden ele alırlar, bilgi birikimlerini güçlendirir ve bilgi birikimleri ile gurur duyarlar. Tüm kişilik tipleri içerisinde en mantık odaklısı Mantıkçı kişilik tipi mensuplarıdır.

ENTJ (Buyurucu Kişilik Tipi): Lider olunmaz doğulur! savının ispatı olan buyurucu kişilik tipi, lider karizmasına sahiptir. Meydan okuyan, meydan okumaktan heyecanlanan ve başarıya ise asla doyamayan bu kişiler uzun süre odaklanabilirler. Peşlerinden bir ordu sürükleyen kişilerin buyurucu kişilik tipine sahip olduğu düşünülebilir.

ENTP (Tartışmacı Kişilik Tipi): Tartışmayı, argümanlar sunmayı ve yeri geldiğinde muhalefet etmeyi işin eğlencesi olarak kabul eden ENTP kişilik tipine sahip bireyler sivri dillidir ve laflarını esirgemezler. İcraattan çok fikir üretirler ve bu nedenle toplum tarafından da pek tasvip edilmezler.

B. Diplomatlar Grubu

INFJ (Savunucu Kişilik Tipi): Nüfusun %1’inden azını oluşturan savunucular, iz bırakmak için doğarlar. Ahlaki değerlere önem verirler ve idealist bir kişilikleri vardır. Hayalperesttirler ancak hayallerini gerçekleştirmek için somut adımlar da atarlar. Adaletsizliğe karşı çıkarlar, yanlış gördüklerinde duruma müdahale ederler.

INFP (Arabulucu Kişilik Tipi): Çekingen ve utangaç yapılarına rağmen yeri geldiğinde olayları iyileştirmek için yoğun çaba harcayan arabulucu kişilik tipi bireyleri dikkatlerini az konuya odaklamayı tercih ederler. Hayatlarında çok görünse de az kişi olur ve kibarlıkları ile büyük takdir görürler.

ENFJ (Önder Kişilik Tipi): Doğuştan karizmatik lider olan kişilik tiplerinden biri ile karşınızdayız. Oldukça nadir görülen bu kişilik tipine sahip olanlar iyi şeyler yapmak ve dünyayı değiştirmek için hareket ederler. Çevrelerindeki insanların gelişimi için onları etkileyebilen önder kişilik tipi sahipleri başkalarına kılavuzluk etmeye bayılırlar.

ENFP (Kampanyacı Kişilik Tipi): “Ben Özgürüm!” sloganları atarak çevrenizde dolanan birileri varsa işte onlar kampanyacı kişilik tipinin temsilcileridir. Girdikleri ortama hareket ve renk getirirler, büyüleyici bir enerjileri vardır. Yaratıcı olurlar ve özgürlüklerine aşırı düşkündürler.

C. Gözcüler Grubu

ISTJ (Lojistikçi Kişilik Tipi): Belirli standartların sürdürülmesi gerektiği durumlarda canını dişine takan, kurallara uyulmasını sağlayan ve pratik bir mantığa sahip olan lojistikçi kişilik tipi mensupları sorumluluk almayı çok severler. Yaptıkları işlerden gurur duymak isterler ve onlar için bir görevi tam zamanında layığıyla yapmak çok önemlidir. Onlar bir şeyi yapacaklarını belirttiklerinde kendi çıkarlarına ters olsa dahi verdikleri sözü tutarlar. Gerçekliğe inanırlar ve başkalarına bağlı olmaktan hiç haz etmezler.

ISFJ (Savunmacı Kişilik Tipi): En yakınlarını korumaları gerektiğinde savunmacı kişilik tipine sahip olanlar için akan sular durur. Normalde sessiz ve içe dönük yapıya sahip olsalar da yeri ve zamanı geldiğinde ortalığı kasıp kavurabilirler. Kendilerini işine adarlar, yardımcı olmaya bayılırlar ve dışarı karşı çok belli etmeseler de oldukça sevgi dolu olurlar.

ESTJ (Yönetici Kişilik Tipi): Gelenek ve düzenin temsilcisi olan yönetici kişilik tipi mensupları dürüstlükten ve onurdan ödün vermezler. Önerileri ve yönlendirmeleri saygı duyulan bu kişiler ne yaparlarsa yapsınlar işlerinin hakkını verirler. Etrafında olanların fazlasıyla farkında olurlar, prensiplerine bağlıdırlar ve en zorlu işlerin dahi üstesinden kolay bir şekilde gelebilirler. Başarıları için farklı kişilerle birlikte çalışmaları gereken bu kişilik tipine sahip olanlar doğuştan liderlik ışığı taşırlar.

ESFJ (Konsül Kişilik Tipi): Toplumun popüler kişileri genellikle konsül kişilik tipine sahip olanlardır. Girdikleri ortamlarda duruşları ve yaptıkları ile tüm gözleri üzerlerine çeviren bu kişiler cana yakındır ve arkadaşlarının her zaman yanındadır. En sosyal kişilik tiplerinden biri olan konsül kişilik tipi sahipleri çatışma hallerini hiç sevmezler. Onlar enerjilerini sosyal düzeni korumak için harcamayı tercih ederler ve herkesin birlikte zaman geçireceği aktivite fırsatları yaratmaya bayılırlar.

D. Kaşifler Grubu

ISTP (Becerikli Kişilik Tipi): Sorun çözme, fikir bulma, deneme ve yanılma yöntemlerinde doğuştan uzman olan becerikli kişi tipi mensupları değer verdikleri ve sevdikleri insanlara yardım etmekten büyük bir haz duyarlar. Nüfusun oldukça az bir kısmını oluştururlar ve genellikle erkeklerden oluşurlar. Anlaşılması kolay özelliklere sahip gibi görünürler ancak ortada gerçekten bir sorun olduğunda çözülmelerinin oldukça güç olduğu gerçeği fark edilir. Empati kurmakta çok başarılı oldukları söylenemez ancak pratikliklerine de tek kelime edilemez.

ISFP (Maceracı Kişilik Tipi): Doğuştan sanatçı olur bazıları ,işte onlar maceracı kişilik tipi temsilcileridir. Bakış açılarını sürekli değiştirebilir, keşifler yapabilir ve elde ettikleri sonuçlardan kendilerine yeni maceralar çıkarabilirler. Ne yapacakları kesin belli olmayan bu grup özünde içe dönüktür. Riskten çekinmezler, ekstrem sporlara merakları da tehlike barındıran alışkanlıkları da olabilir. Eleştirilmeye toleransları vardır fakat nezaket sınırları aşıldığında maceracı kişilik tipi bireyleri zıvanadan çıkabilir.

ESFP (Eğlendirici Kişilik Tipi): Heyecanlı, duyarlı, paylaşımcı ve kesinlikle cömert olarak tanımlanabilen eğlendirici kişilik tipi mensupları ortam atmosferini anında değiştirme yeteneğine sahiptir. Onları her zaman ilgi merkezinde bulabilir ve bitmeyen enerjilerine hayranlık duyabilirsiniz. Estetik görüleri çok kuvvetlidir ve ön planda olmayı hak ettiklerine inanırlar.

ESTP (Girişimci Kişilik Tipi): Gerçekçi bir espri yeteneğine sahip olan girişimci kişilik tipleri, ilginin merkezinde olmak için doğmuşlardır. Kalabalık ortamları bir anda etkileri altına alırlar, enerjik sohbetleri ile çevrelerindekileri dış dünyadan soyutlarlar. Kuralları çiğneyen ya da esneten, kendi bildiklerinden şaşmayan ve risk almaktan çekinmeyen girişimci kişilik tipi mensupları oldukça kuvvetli sezgilere sahiptirler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.