Genel

Nemrut Dağının Hikayesi Hakkında Bilmeniz Gereken 20 Gerçek

UNESCO Dünya Kültür Mirası Listesi’nde bulunan ve Kommagene Krallığı’na ait harabeleri, heykelleri ve yazıtlarıyla büyüleyici bir görünüme sahip olan Nemrut Dağı, bugün hem yerli hem de yabancı çok sayıda turistin uğrak noktası. Dağın zirvesinde yer alan ve tarihe ışık tutan eserler ise günümüzde gizemini korumaya devam ediyor. Nemrut Dağı hakkında merak ettiğiniz soruları ayrıntılı cevaplarıyla birlikte burada bulabilirsiniz.

1. Nemrut Dağı Efsanesi Nedir?

Nemrut, kelime olarak acımaz, sert ve yüzü gülmez anlamlarını taşıyor. Efsaneye göre ise Nemrut Dağı ismini, Hz. İbrahim’i ateşe attıran Nemrut isimli Babil hükümdarından alıyor. Nemrut Dağı hakkında uzun yıllardan beri halk arasında pek çok farklı efsane dolaşıyor. Bunlardan en somut olanı ise Kommagene Uygarlığına dayanan efsane. Yunan ve Roma tanrılarının anlatıldığı eserler bir yandan da Doğu geleneklerine dair önemli izler taşıyor. Nemrut Dağı’nı gizemli yapan detaylardan bir tanesi burada keşfedilmemiş pek çok tünelin hatta kayıp mezarın bulunması. Dağın efsaneleri, Hristiyanlığın burada başladığından İsa’nın doğumuna ve hatta Noel’in yanlış tarihlerde kutlanmasına kadar farklı noktalara uzanıyor.

Ancak, genel olarak herkesin çevresinde birleştiği fikir şu; kral, yeni bir din kurmayı planlıyor ve böylece Persler ile Yunanlıların dinini birleştirmek istiyor. Bu yeni dinin merkezini de Nemrut Dağı yapmak isterken aynı zamanda tüm dünyaya hükmetmeyi ve ölümsüzlüğe ulaşmayı amaçlıyor. Kral Antiochos’un yaptığı bu kutsal alanda pek çok teras bulunuyor ve her biri kutsal kabul ediliyor. Teraslarda yer alan tanrı heykelleri ise doğu ve batı tanrılarından oluşuyor. Hem Persçe hem de Yunanca isimlendirilen bu heykeller, kralın iki kültürü birleştirme gayesini kanıtlıyor.

2. Nemrut Dağı’nın Özelliği Nedir?

Nemrut Dağı, hem volkanik bir dağ, hem doğal anıt hem de insan eliyle yapılan bir tarihi eser olma özelliğini taşıyor. Bu yüzden 1987 senesinden beri UNESCO Dünya Mirası Listesi’nde. Aynı zamanda Nemrut, Türkiye sınırlarındaki faaliyete geçme riski olan yanardağlardan bir tanesi olarak görülüyor. 2150 metre yüksekliğe sahip olan dağ, MÖ 1. yüzyılda Kommagene Krallığı tarafından gizem dolu devasa heykellerle donatılmış. Heykeller nedeniyle “Tanrıların Dağı” diye de adlandırılan Nemrut’un pek çok noktasına bugün hala ulaşım sağlanamıyor. Tamamen insan eliyle yapılmış olan höyüklerde ve mezarlarda neler olabileceği konusu hala sır. Ancak, bu dağı ve dağdaki eserleri en ilginç yapan nokta, bugünün teknolojisiyle dahi ulaşılamayan bu eserlerin o zamanın teknolojisiyle oraya nasıl getirildiğinin bilinmemesi. En mantıklı yöntem olarak taşların yukarıdan araçlarla dizilmiş olabileceği düşünülüyor ama bunun o zamanki teknolojiyle nasıl yapılmış olabileceği hala kesinleşmiş değil.

3. Nemrut Dağı Heykelleri Nelerdir?

Çok tanrılı dinlerin bir hayli yaygın olduğu bir dönemde yapılan bu heykeller, hem Pers İmparatorluğu’na hem de Yunan kültüründen izler taşıyor. Bu yüzden dağda tanrıları simgeleyen ve boyutu 10 metreye ulaşan dev heykeller yer alıyor. Aslında her bir heykel kralın aklındaki dinleri birleştirme vizyonunun ve bunu başarmak için gösterebileceği çabanın ne denli devasa olduğunu gözler önüne seriyor.

4. Nemrut Dağı Nasıl Oluşmuştur?

Nemrut, tabakalı volkanlar sınıfına ait bir dağ ve Kuvaterner döneminde oluşmuş. Bu yönüyle de Anadolu’daki en önemli yanardağlar arasında bulunuyor. Yazılı kaynaklara göre Nemrut Krateri, en son 1411 ve 1441 senelerinde faaliyet göstermiş. Günümüzdeki kaldera görünümüne ulaşması ise 100 bin sene önce gerçekleşen büyük patlamaya dayanıyor.

5. Nemrut Dağı Nerededir?

 

Nemrut Dağı, Adıyaman ilinin Kahta ilçesindeki Kayadibi köyünün yakınlarında yer alıyor. Nemrut Dağı’nın şehir merkezine uzaklığı ise yaklaşık 87 km.

6. Nemrut Dağı’na Nasıl Gidilir?

Nemrut Dağı’na ulaşmak için ilk olarak Adıyaman şehrine gitmek gerekiyor. Bunun için tercih edilebilecek yöntemler; hava yolu, otobüs ya da kişisel araç. Adıyaman’a ulaştıktan sonra turlara katılmak ya da şehirden kiralanmış bir araçla dağa ulaşmak mümkün. Ancak, en keyifli ve en öğretici Nemrut Dağı gezisi için HIS Travel’i tercih edebilirsiniz. Böylece hem Nemrut Dağı’na çok kolay ulaşabilir hem de gizemli Nemrut Dağı’nı keyifle gezebilirsiniz.

7. Nemrut Dağı’ndaki Heykeller Nasıl Keşfedildi?

Nemrut Dağı’ndaki harabelerin keşfi aslında 1881 senesine dayanıyor. Diyarbakır çevresinde gerçekleşen yol çalışması sırasında Karl Sester tarafından Kommagene Krallığı’ndan kalmış olan eserlere ulaşılıyor. İlk olarak Asurlulara ait olduğu düşünülen bu eserlerin Kommagene Krallığı’na ait olduğu buluntular arasındaki Grekçe kitabelerden ortaya çıkıyor.

8. Heykellerin Arkasındaki Yazıtlarda Neler Yazıyor?

 

 

 

 

Nemrut Dağı’nda yer alan kitabeler, dağdaki tüm eserlerin Kommagene Kralı 1. Antiochos adıyla yapıldığını ortaya koyuyor. Gelecekteki ziyaretçiler için hazırlandığı anlaşılan kitabe, heykeller hakkında da pek çok detay veriyor. Aslında bu kitabeye, kralın arkasında bıraktığı bir kayıt defteri gözüyle bakılabilir. Ayrıca heykellerin arka yüzünde kralın 200 satırlık vasiyeti de yazıyor. Buna göre kral, kendinden sonra gelecek olan kralları, tapınağı güzelleştirmeleri adına görevlendiriyor. İbadet amacıyla gelenleri överken kötü amaçlarla gelenlere ise beddua ediyor. Bu kutsal alana ziyaret için gelen herkesin en kusursuz şekilde ağırlanmasını ve rahiplerin en iyi şarapları ziyaretçilere sunmasını istiyor. Üstelik törenlerin görkemli geçmesi adına müzisyenler dahi görevlendiriyor.

9. Kralın Mezarı Nerededir?

Kral 1. Antiochus’un mezarının da Nemrut Dağı’nda olduğu biliniyor ama mezara hala ulaşılabilmiş değil. Bugünkü gelişmiş teknolojilere rağmen tümülüse zarar vermeden detaylı bir arama yapabilmek de şu an için mümkün görünmüyor.

10. Nemrut Dağı’ndaki Heykellerin İsimleri Nelerdir?

 

Nemrut Dağı’ndaki teraslarda yer alan heykellerin isimleri ise şöyle;

  • Kral Antiokhus (Theos), Herakles (Ares-Artagnes),
  • Zeus (Oromasdes),
  • Fortuna (Kommagene tanrıçası)
  • Apollo (Mithras)

Nemrut Dağı‘nda krallıktaki güneşi ilk gören yer olan Doğu Terası; atalar galerisi, sunak ve tanrılar galerisinden oluşuyor. Batı Terası da aslında Doğu Terası ile benzer özellikler taşıyor ama tahrip olduğu için biraz daha dağınık bir görünüme sahip. Burada da aynı şekilde tanrıların heykelleri yer alıyor. İlave olarak Antiochus’un tanrılarla selamlaşmasının sahnelendiği beş adet kabartma da bulunuyor.

11. Sessiz bekçiler

Burası tanrıların, kralların ve bazı yaratıkların dev heykellerinin insana tepeden baktığı bir mezar. Milattan Önce 1. Yüzyılda günümüz Adıyaman sınırları içinde Kral 1. Antiochus Kommagene Krallığı’nın lideriydi. MÖ 34 yılında öldüğünde Nemrut Dağı’nın Fırat Nehri’ne bakan rüzgarlı tepesinde taş yığınlarının içine gömüldü.

12. Tanrılar arasında uyumak

Ölmeden önce bıraktığı yazılara göre, Antiochus yüksek ve ıssız bir yere gömülmek istiyordu. Kendi tapınağını inşa edip tanrıların yanına gömülerek bunu başardı da. Bugün Nemrut Dağı’nın batı yüzünde taştan yapılma bu dev heykellerin sadece yıkıntıları ve başları görülüyor.

13. Cennet manzarası

Dağın zirvesine çıkan dolambaçlı yoldan tırmanırken Torosları da içeren muhteşem manzarayı izliyorsunuz. Nemrut kalıntılarına Adıyaman ve Malatya’dan ulaşılabilir.

14. Doğu ve batının karması

Nemrut Dağı’nın doğu yakasında tanrıların taştan gövdelerini yıkılmış kafaları önlerine sıralanmış halde görürsünüz. Buradaki heykeller, Kommagene krallığını çevreleyen farklı kültürlerin ve dinlerin bir sentezi gibidir. Pers ve Zerdüşti figürler Yunan tanrılarıyla karışmıştır.

15. İki imparatorluk arasında

Kral Antiochus heykelinin kafası da gövdesinin önünde dursa da hala heybetli görünüyor. Yanında bir kartal ve krallığının koruyucu tanrısı Kommagene heykeli bulunuyor. Kommagene Büyük İskender’in imparatorluğunun parçalanması üzerine ortaya çıkan birçok krallıktan biri. Güneydoğu Anadolu’daki bu krallık, batısında Roma ile doğusunda Part krallığı arasubda sıkışıp kalmış.

16. Çakıl taşlarından anıt

Dağın tepesinde Antiochus için yapılan ve tümülüs olarak da bilinen piramit mezar 50 metre yüksekliğinde. Bu yükselti çakıl taşları yığılarak oluşturulmuş. Antiochus, annesi tarafından Yunan, babası tarafından ise Pers krallığıyla bağlantılıydı.

12. Keşfedilmemiş mezar

 

 

Antiochus öldükten 106 yıl sonra 72 yılında Romalılar Kommagene krallığını ilhak etti. Dağın tepesindeki anıt mezarı 1881’de Alman arazi mühendisleri keşfedinceye kadar bilinmiyordu. Kralın mezarı henüz bulunmuş değil. Fakat araştırmacılar bugünkü gelişkin teknolojiye rağmen tümülüse zarar vermekten korkuyor.

18. Antiochus’a dua

Mezarın doğu yakasında bir aslan heykeli gözetmektedir bölgeyi. İnsanlar burada tanrıların huzurunda ateş yakıp ziyafetler hazırlayarak onları mutlu etmeye çalışırdı.

Antiochus kendi heykelini Zeus gibi tanrıların heykellerinin yanına yaptırarak onlara tapınan insanların duasını almayı da amaçlamıştır.

19. Fırat’ın kaynağı

Buradan Fırat Nehri de görülür uzaktan. Türkiye’de başlayan nehir Suriye ve Irak topraklarından geçer, burada Dicle Nehri ile birleşerek Basra Körfezi’ne dökülür. Nemrut ayrıca Doğu Anadolu’da aktif olan bir fay hattına yakındır. Kalıntıların bir depremde zarar görmesinden endişe duyan UNESCO bölgeyi gözetim altında tutuyor.

20. Dağlara üstten bakmak

Nemrut Dağı’nın yüksekliği 2134 metre. Araştırmalar heykellerin ay takvimine göre belli bir düzen içinde sıralandığını ortaya koydu. Nemrut’un zirvesi sadece olağanüstü heykelleri görmek için değil, muhteşem manzarayı ve gün batımını izlemek için de gidilmesi gereken bir yer

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.