Genel

Zerdeçalın Sağlığa Faydaları… Zerdeçal Nasıl Tuketilir?

Zerdeçal (Curcuma longa), zencefilgiller (Zingiberaceae) familyasından sarı çiçekli, büyük yapraklı, çok yıllık otsu bir bitki cinsidir. Hint safranı olarak da bilinir. Anavatanı Güney Asya’dır. Diğer isimleri zerdeçöp, safran kökü, sarıboya, zerdeçav, hint safranıdır. Başta Pakistan, Hindistan, Çin ve Bangladeş olmak üzere Asya’nın tropik bölgelerinde yetişir. Bitkinin toprak altındaki ana kökleri yumurta veya armut seklindedir. Yan kökleri ise parmak şeklindedir. Rizomların üst yüzü sarımsı, iç yüzü ise sarı renklidir. Acımsı bir tadı vardır.

Zerdeçalın faydaları nelerdir?

Birçok baharat türünde olduğu gibi zerdeçal için de uzun yıllardır devam eden bilimsel araştırmalar mevcuttur. Bu araştırmaların çok büyük bir kısmında zerdeçalın sağlık üzerindeki olumlu etkileri hakkında fikir birliğine varılmıştır. Sofralarda sıklıkla kullanılan baharatlar arasında yer almasa da özellikle tavuk yemekleri ile birlikte sıklıkla kullanılan köri baharatına sarı rengini veren zerdeçaldır. Bu mucize baharat Güneydoğu Asya ile Hindistan gibi bölgelerde sarı renkli çiçeklere sahip bir bitkinin köklerinden elde edilir. Güçlü antienflamatuvar ve antioksidan özellikleri bulunan zerdeçal, Hindistan’da geleneksel bir tedavi yöntemi olan Ayurveda’da da sıklıkla kullanılır. Herhangi bir sağlık sorunu bulunmayan tüm bireyler günlük olarak 1-2 kaşık zerdeçal tüketerek bağışıklık sistemlerini güçlendirebilir ve enfeksiyon hastalıklarını daha kolay atlatabilir. Yoğurtlu zerdeçalın faydaları, toz zerdeçalın faydaları gibi pek çok konu zerdeçal tüketmeyi düşünen bireylerin merak ettiği konular arasındadır. Zerdeçal her türlü tüketilebilir, fakat içerdiği kurkumin yalnızca yağda çözünebilir olduğundan yağ içeren yemeklerin yanında veya yoğurt gibi içeriğinde doğal olarak yağ bulundurulan besinlerle karıştırılarak tüketilmesi daha sağlıklı bir seçenektir.

Zerdeçalın cilde faydaları nelerdir?

 

 

Zerdeçalın faydaları, yalnızca bir besin olarak tüketilmesi ile sınırlı değildir. Aynı zamanda cilt üzerinde de birçok olumlu etkiye sahiptir. Sivilce, egzama ve sedef hastalığı gibi cillde ilişkin birçok sağlık sorununun iyileştirilmesinde zerdeçal ile hazırlanan doğal karışımlardan yararlanılabilir. Antioksidan içeriği, ‌‌antienflamatuvar özelliği ve yaraların iyileştirilmesine yardımcı bileşenleri sayesinde zerdeçal ile doğal bir karışım hazırlayarak cildinizin sorunlu bölgelerine bunu direkt olarak uygulayabilirsiniz. Ciltte renk tonunun eşitlenmesine ve nem dengesinin sağlanmasına yardımcı bir besin olan yoğurt, bu karışımlarda yer almak için oldukça uygun bir seçenektir. Toz zerdeçal, yoğurt ve doğal zeytinyağını karıştırarak hazırladığınız karışımı cildinize uygulayabilir, bir süre beklettikten sonra durulayabilirsiniz. Hassas cilde sahip olanlarda veya alerjik reaksiyonlara yatkın bireylerde bu uygulamalarda dikkatli olunmalı, herhangi bir yanma veya kaşıntı hissedilmesi durumunda uygulama bırakılmalı ve cilt durulanmalıdır.

Zerdeçal, ipek kumaşlar ve ince derilerin boyanmasında ve kına yakmada da renklendirici olarak kullanılmaktadır. Aynı zamanda eskiden turnusol kağıdı yerine zerdeçal kağıdı kullanılmaktaydı. Baharat olarak kullanılması için, zerdeçal bitkisinin temizlendikten sonra suda kaynatılıp kurutulmuş, koyu sarı renkli kök saplarının öğütülmesi gerekir. Elde edilen baharat safran yerine de kullanılır. Balık çorbası, pilav, söğüş ve çeşitli sebze yemeklerine çeşni olarak katılır. İspanyolların deniz ürünlerinden yapılan ünlü “paella” adlı yemeğinde ve Hintlerin “köri” sosunda kullanılır.

Öğütülmüş zerdeçal karanlıkta ya da ışıktan koruyan kaplarda saklanmalıdır; ışıkta bozulur.

Zerdeçal nasıl tüketilir?

Sağlık üzerindeki olumlu etkilerinden dolayı kullanımı oldukça yaygınlaşan zerdeçal, günümüzde baharatın yanı sıra kapsüller, çaylar, toz ve ekstreler şeklinde de bulunabilir. Bir baharat olarak zerdeçal, yemeklerin içerisine eklenebileceği gibi yoğurtla karıştırılarak da kolaylıkla tüketilebilir. Bunun yanı sıra köri baharatı da bol miktarda zerdeçal içerir. Bu baharatın kullanımı özellikle tavuk yemeklerinde ve sosların içerisinde kullanıldığında lezzet vermenin yanı sıra sağlığı olumlu etkileyen bileşenleri de vücudunuza almanızı sağlar. Bu şekilde tüketmekten hoşlanmayan bireyler zerdeçal içeren kapsüller kullanmayı tercih edebilir. Fakat bu kapsüller mutlaka bilinen ve güvenilirliği kanıtlanmış markalardan temin edilmeli, kullanımdan önce mutlaka doktora danışılmalıdır. Zerdeçalın bir diğer tüketim yöntemi ise çayının hazırlanmasıdır. Bir tatlı kaşığı zerdeçal bir cezve içerisinde kaynatılarak çayı hazırlanabilir. Tadının güzelleştirilmesi açısından farklı baharatlar da bu karışıma eklenebilir. Yapılan araştırmalar zerdeçalın 10 dakika boyunca kaynatılması ile yararlı bileşenlerinin daha iyi çözündüğünü gösterdiğinden en az 10 dakika kaynatılarak çayın hazırlanmasında fayda vardır.

1. Zerdeçal Çayı ve Toniği

Zerdeçal çayınızı zencefil, yenibahar, Hindistan cevizi, tarçın, karanfil ve karabiber gibi aromatik baharatlarla (karabiber, zerdeçalın biyo-yararlanımını iyileştirmeye yardımcı olur) bir araya getirebilirsiniz. Hangi baharat kombinasyonunun sizin için en iyi şekilde çalıştığını ve ne kadar zerdeçal eklemeniz gerektiğini kendinize göre deneyerek bulabilirsiniz.

Soğuklarda ve grip mevsimlerinde; taze veya öğütülmüş zerdeçal, bağışıklık sistemini güçlendiren turunçgil, zencefil ve bal karıştırılarak kolay bir zerdeçal toniği yapılabilir.

2. Soslar ve Sürülebilir Ezmeler

Soslarınızı ve sürülebilir ezmelerinizin tadını, zerdeçal ilavesiyle bir ileri seviyeye çıkarabilirsiniz. Humus; nohut, sarımsak, tahin, limon ve kimyon ile inanılmaz bir şekilde harmanlandığı zaman mükemmel tada sahip bir sos elde edebilirsiniz.

Zerdeçalın, kaşar peyniri veya nacho peynir sosu gibi vegan peynir tarzı sürülebilir ezmelerle uyumu oldukça iyidir. Çünkü zerdeçalın sahip olduğu parlak sarı / turuncu renk, geleneksel süt bazlı soslar ve sürülebilir ezmelere görsel benzerlik katmaktadır.

3. Smoothie

Bir sonraki smoothie içeceğinize bir tutam zerdeçal ekleyerek onu anti-inflamatuar bakımından güçlü bir hale getirebilirsiniz. Pişman olmayacağınız bir smoothie hazırlamanın anahtarı ona çok az miktarda (özellikle, zerdeçalı yeni yeni tüketmeye başlamışsanız) zerdeçal eklemektir. Bu yüzden, sahip olduğu keskin tada alışana kadar içeceğinize yoğun zerdeçal eklemesi yapmayın.

Bunun yerine smoothie içeceğinizi yeşillikler, bitki bazlı sütler, meyveler ve hurmalar veya çiğ bal gibi biraz tatlı şeyler ile doldurabilirsiniz. Bunları ekledikten sonra ¼ oranında öğütülmüş toz zerdeçal ekleyebilirsiniz. Bu, içecekteki zerdeçal tadını gizlemenin iyi bir yolu olacaktır.

4. Glütensiz Tahıllar

Tahıllı gıdalarınızı pişirirken tencereye zerdeçal ilave ederek baharatın gücünden faydalanabilirsiniz. Bu işlem için toz zerdeçal veya birkaç parça taze zerdeçal kullanabilirsiniz. Seçeceğiniz zerdeçal çeşidini tencereye ilave ettikten sonra, servis yapmaya hazır olduğunda tüketimini sağlayabilirsiniz.

Zerdeçal çayında olduğu gibi, yemeğin daha lezzetli bir tada sahip olması için tencereye daha fazla aromatik bitki ekleyebilirsiniz. Taze kişniş ve maydanoz gibi pek çok bitkiyi, sonunda karışıma ekleyerek görsellik katabilir veya tahılları, çekilmiş fındık ya da Hindistan ceviziyle süsleyebilirsiniz.

Zerdeçal, bu glütensiz tahıllarınızın parlak sarı renge boyanmasını sağlayacaktır ve bu şekilde tahıllar, daha lezzetli ve besleyici olacaktır.

5. Marine edilmiş etler

Zerdeçal; tempeh, tofu, balık, tavuk ve kırmızı ete çeşitli tatlar ve renklerle güzel bir lezzet katmaktadır.

6. Fırınlanmış Sebzeler

Sebzeleri fırınlamadan önce üzerine biraz zeytinyağı, hindistancevizi yağı ile bir çay kaşığı zerdeçal serpebilirsiniz. Bu işlemi, turpgillerden kök sebzelere ve kış kabağına kadar herhangi bir sebzeye uygulayabilirsiniz. Böylelikle sebzelerin, güçlü antioksidan özelliklere sahip olmasını sağlayabilir ve onları daha besleyici hale getirebilirsiniz.

7. Meyve Suları

Çoğu insan yeşil meyve sularına ya da daha tatlı meyve sularına yönelmekte ve dolayısıyla zerdeçallı meyve suyunun ne kadar harika bir şey olduğunu ne yazık ki bilmemektedir.

Narenciye ve zencefil yanında zerdeçal içerikli meyve suları da yapabilirsiniz. Zerdeçalı, meyve suyu yaparken yeşil elma ve limon ile bir arada kullanmanız, içeceğin inanılmaz derecede lezzetli ve besleyici olmasını sağlayacaktır.

Zerdeçal hangi besin ögelerini içerir?

Sağlık üzerine faydaları saymakla bitmeyen zerdeçal, tüm bu olumlu etkilerine karşın çok düşük kalori içeriğine sahiptir. Bu nedenle kilo vermeyi hedefleyen bireylerin kullanımına da oldukça uygundur. Bir çorba kaşığı zerdeçal tozu, vücuda yaklaşık olarak 29 kilokalorilik enerji sağlar. Bunun yanı sıra 0.91 gram protein, 0,31 gram yağ, 6.31 gram karbonhidrat, 2.1 gram lif içerir. Mikro besin ögelerinin karşılanmasına da yardımcı olan zerdeçalın bir yemek kaşığı kadarlık miktarı tüketildiğinde günlük demir ihtiyacının %16’sı, potasyum ihtiyacının %5’i, manganez ihtiyacının %26’sı ve C vitamini gereksiniminin %3’ü karşılanır. Dolayısıyla sağlıklı ve dengeli bir beslenme planı belirlenirken zerdeçal tüketiminin de bunun içerisine eklenmesi hem sağlığın korunmasına hem de makro ve mikro besin ögesi gereksinimlerinin karşılanmasına yardımcı olacaktır.

Tıbbi kullanım

Piyasada parmak şeklinde (rizom) ve toz şeklinde bulunur. İçinde çok fazla madde bulundurur. Etken maddesi kurkumindir. 1 silme tatlı kaşığı zerdeçal (~3 gram), ortalama 30–90 mg kurkumin içerir. 200 mg/gün’lük dozlarda (yaklaşık 2-4 silme tatlı kaşığı toz) kullanılır.

Bazı araştırmalarda zerdeçalın antienflamatuvar, antikanserojen ve antiaterojenik olarak kullanılmasının olası olduğu gösterilmiştir.

Zerdeçal (Zerdeçöp): Mide ülserinde ve safra kanalı tıkanıklıklarında kullanılmamalı, safra taşı olması durumunda doktor kontrolünde kullanılmalıdır.

Kurkumin nedir?

Zerdeçalın içerisindeki ana aktif madde olan kurkumin, bu besinin vücuda sağladığı olumlu etkilerin birçoğundan sorumlu olan oldukça önemli bir bileşendir. Zerdeçalın ağırlığının %3’ü kurkuminden oluşur. Bu maddeden en iyi şekilde yararlanabilmek için çok fazla miktarlarda zerdeçal tüketmek gerekmesi ve bunun çoğu birey için mümkün olmaması nedeniyle zerdeçal özlerinden elde edilen kurkumin takviyeleri üretilir. Bu takviyeler doktora danışılarak kullanılabilir. Kurkumin, vücutta emilebilirliği düşük olan bir bileşendir. Karabiberde bolca bulunan piperin, bu bileşenin vücuttaki emilimini %2000’e kadar artırabilir. Dolayısıyla zerdeçal takviyelerinin içeriğinde genellikle piperine de yer verilerek vücuttaki kullanılabilirliği maksimuma çıkarılabilir. Ek olarak kurkumin, yağda çözünebilen bir bileşendir. Bu nedenle yemeklerle birlikte tüketilmesi, kurkuminin çözünürlüğünü ve dolayısıyla emilimini artırır.

Zerdeçal Ne İçin Kullanılır?

Zerdeçal, tüketmek için besleyici olan tat verici bir baharat olsa da geleneksel olarak Ayurvedik ve Çin tıbbında; eklem iltihabı, mide yanması (dispepsi), eklem ağrısı, mide ağrısı, Crohn hastalığı ve ülseratif kolit, baypas cerrahisi, kanama, ishal, bağırsak gazı, mide şişkinliği, iştah kaybı, sarılık, mide bulantısı, Helicobacter pylori (H. pylori) enfeksiyonu, mide ülserleri, irritabl bağırsak sendromu (IBS), safra kesesi rahatsızlıkları, yüksek kolesterol, liken planus denilen bir cilt durumu, deri iltihabı, radyasyon tedavisi, yorgunluk ve karaciğer problemleri için kullanılmaktadır.

Ayrıca baş ağrısı, bronşit, soğuk algınlığı, akciğer enfeksiyonları, saman nezlesi, fibromiyalji, lepra, ateş, adet sorunları, kaşıntılı deri, ameliyat sonrası iyileşme ve kanserler gibi hastalıkların tedavisi için zerdeçal kullanımı tercih edilebilmektedir. Depresyon, Alzheimer hastalığı, anemi, diyabet, su tutma, solucanlar, tüberküloz, sistemik lupus eritematozus (SLE) olarak adlandırılan bir otoimmün hastalığı, idrar kesesi iltihabı ve böbrek sorunlarında da zerdeçal kulanımı teşvik edilmektedir.

Bazı insanlar ağrı, saçkıran, burkulma ve şişlik, çürük, sülük ısırıkları, göz enfeksiyonları, akne, iltihaplı cilt rahatsızlıkları ve cilt yaraları, ağız içinde ağrı, enfekte yaralar ve diş eti hastalıkları için ciltlerine zerdeçal maskesi uygulamaktadır.

Zerdeçal ayrıca inflamatuar bağırsak hastalığı olan kişiler için bir lavman olarak kullanılmaktadır.

Gıda ve imalat sektöründe ise; esansiyel “zerdeçal yağı” parfümlerde, reçinesi ise aroma ve renk bileşeni olarak gıdalarda kullanılmaktadır. Zerdeçalın belirtilen tüm bu kullanım alanlarını aynı zamanda, zerdeçalın faydaları olarak da görebilirsiniz.

 

Anti-inflamatuar Özellikleri Vardır

“Artrit Vakfı”, zerdeçalın iltihaplanmayı azalttığı birkaç çalışmadan bahsetmektedir.

Zerdeçalın sahip olduğu anti-inflamatuar yetenek, eklem iltihabı problemi olan kişilerin eklemlerinde hissettikleri ağırlaşmayı azaltabilir.

Vakıf, iltihapları hafifletmesi için günde üç kez 400 ila 600 miligram (mg) zerdeçal kapsülleri almayı önermektedir.

Ağrı Kesici Özelliğe Sahiptir

Zerdeçal, doğal bir ağrı kesici olarak düşünülmektedir. Bu, eklem iltihabı ağrısını hafifletici olarak da tanınmaktadır.

Araştırmalar; zerdeçalın, ağrıyı hafifletme etkisinin olduğunu desteklemektedir. Yapılan bir çalışmada; dizlerinde eklem iltihabı problemi olan kişilerde zerdeçal kullanımı, ibuprofen (Advil) kadar işe yaradığı gözlemlenmiştir. (2)

Zerdeçal takviyesi kullanım dozu önerileri kişiden kişiye değişkenlik göstermek ile birlikte, çalışmaya katılanlar her gün kapsül formunda 800 mg zerdeçal almıştır.

Karaciğer Fonksiyonunu Geliştirir

Zerdeçal son zamanlarda antioksidan yetenekleri nedeniyle dikkat çekmektedir. Zerdeçalın bu var olan kuvvetli antioksidan etkisi, karaciğerin toksinlerden zarar görmesini engelleyebilir.

Bu, diyabet ya da karaciğere zarar verebilecek diğer sağlık problemleri yüzünden uzun süre boyunca güçlü ilaçlar kullanmak zorunda kalan insanlar için iyi bir haber olabilir. (3)

Kanser Riskini Azaltabilir

Kanser tedavisinde zerdeçal kullanımı, tıp literatüründe doğal ve yeni bir umut olarak belirtilmektedir. Çalışmalar zerdeçal kanser ilişkisi doğrultusunda içeriğindeki Curcumin bileşeninin; pankreatik kansere, prostat kanserine ve multipl miyeloma karşı koruyucu etkileri olduğunu öne sürmektedir.

Sindirim Üzerindeki Etkisi

Yemeklere köri sosu gibi zerdeçal içeriği bulunan baharatlar eklenmesi yemeğe lezzet katmaktadır. Bununla birlikte zerdeçal, bu besinleri sindirmede de önemli bir rol oynayabilir.

Baharat, antioksidan ve anti-inflamatuar özelliklerinin bir sonucu olarak sağlıklı sindirime katkıda bulunabilir.

Zerdeçal, Ayurveda tıbbında sindirim iyileştirici ajan olarak kullanılmıştır. Batı tıbbı ise günümüzde zerdeçalın, bağırsak iltihabı ve bağırsak geçirgenliği gibi sindirim verimliliği ölçütlerine nasıl yardımcı olabileceğini incelemeye başlamıştır.

Bu baharat aynı zamanda irritabl bağırsak sendromu (IBS) tedavisi olarak da araştırılmaktadır.

Zerdeçal hangi hastalıklardan korur?

Zerdeçalın içerisinde yer alan kurkumin, doğal bir ‌‌antienflamatuvardır. Bu sayede hastalıkların iyileşmesini hızlandırır, kronik enflamatuvar hastalıkların tedavi sürecini kolaylaştırır. Antioksidan bileşenler içeren zerdeçal vücudu kalp ve damar hastalıklarına, kansere ve metabolik sendroma karşı korur. Mevcut hastalarda ise tedavi sürecini desteklerken akut komplikasyonların gelişim riskini azaltır, hastalığın ilerleyişini yavaşlatır. Zerdeçalın yapısında yer alan bileşenlerin beyindeki nöronların onarımını ve belirli öçülerde çoğalmasını destekleyen bir tür büyüme hormonu olan beyin kaynaklı nörotrofik faktörün (BDNF) kandaki düzeylerini artırdığı tespit edilmiştir. Bu durum zerdeçalın aynı zamanda depresyon, Alzheimer hastalığı gibi pek çok psikiyatrik ve nörolojik hastalığa karşı da koruyucu etki sağladığını gösterir. Çocuklarda zeka gelişimini destekler, hafızayı ve bilişsel fonksiyonları güçlendirir. Kalp ve damar hastalıklarına karşı korur, damar yapısını güçlendirir. Hücresel yapıların güçlendirilmesine katkıda bulunarak kanserleşmeyi önler. Bu sayede tüm kanser türlerine karşı koruyucu etki sağlar. Zerdeçalın vücuda sağladığı bir diğer olumlu etki ise artrite karşı korumasıdır. Bu etkiyi de yine ‌‌antienflamatuvar etkisi sayesinde gerçekleştirir.

Sağlık üzerine yukarıda sayıldığı gibi pek çok olumlu etkiler sağlayan zerdeçal, herhangi bir sağlık sorunu bulunmayan bireylerde güvenle kullanılabilir. Kronik bir hastalığı bulunan, herhangi bir sebeple düzenli olarak ilaç kullanan bireylerde bu baharatın tüketimine veya kurkumin takviyelerine başlanmadan önce mutlaka bir hekime başvurulmalıdır. Eğer siz de bu besinin olumlu etkilerinden yararlanmak istiyorsanız güvenilir markalar tarafından hazırlanan besin takviyelerini doktorunuza danışarak temin edebilirsiniz.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.